Table of Contents
![2.1.tif](https://philoid.com/assets/ncert/2022/fhsk102/OEBPS/Images/2.1_fmt.jpeg)
एषा का?
एषा दोला।
दोला कुत्र अस्ति?
दोला उपवने अस्ति।
![2.2.tif](https://philoid.com/assets/ncert/2022/fhsk102/OEBPS/Images/2.2_fmt.jpeg)
सा का?
सा घटिका।
घटिका किं सूचयति?
घटिका समयं सूचयति।
![2.3.tif](https://philoid.com/assets/ncert/2022/fhsk102/OEBPS/Images/2.3_fmt.jpeg)
एते के?
किम् एते कोकिले?
न, एते चटके।
चटके किं कुरुतः?
एते विहरतः।
ते के?
ते चालिके स्तः।
ते किं कुरुतः?
ते वाहनं चालयतः।
![2.4.tif](https://philoid.com/assets/ncert/2022/fhsk102/OEBPS/Images/2.4_fmt.jpeg)
![2.5.tif](https://philoid.com/assets/ncert/2022/fhsk102/OEBPS/Images/2.5_fmt.jpeg)
![2.6.tif](https://philoid.com/assets/ncert/2022/fhsk102/OEBPS/Images/2.6_fmt.jpeg)
एताः काः?
एताः स्थालिकाः।
किम् एताः गोलाकाराः?
आम्, एताः गोलाकाराः एव।
![2.7.tif](https://philoid.com/assets/ncert/2022/fhsk102/OEBPS/Images/2.7_fmt.jpeg)
ताः काः?
ताः अजाः।
ताः किं कुर्वन्ति?
ताः चरन्ति।
शब्दार्थाः
![559.png](https://philoid.com/assets/ncert/2022/fhsk102/OEBPS/Images/559.png)
एषा - यह (स्त्री.) this
दोला - झूला swing
कुत्र - कहाँ where
उपवने - बगीचे में in the garden
घटिका - घड़ी clock
सूचयति - सूचित करती है indicates
कोकिले - दो कोयल two cuckoos
एते - ये (द्विवचन, स्त्री.) these
चटके - दो गौरैया two sparrows
कुरुतः - करती हैं do
विहरतः - फुदक रही हैं hopping
चालिके - दो महिला ड्राईवर female driver
चालयतः - चलाती हैं drive
एताः - ये (बहुवचन, स्त्री.) these
स्थालिकाः - थालियाँ plates
आम् - हाँ yes
एव - ही only
अजाः - बकरियाँ goats
चरन्ति - चरती हैं graze
अभ्यासः
![510.png](https://philoid.com/assets/ncert/2022/fhsk102/OEBPS/Images/510.png)
1. (क) उच्चारणं कुरुत।
छात्रा लता प्रयोगशाला लेखिका
शिक्षिका पेटिका माला सेविका
नौका छुरिका कलिका गायिका
(ख) चित्राणि दृष्ट्वा पदानि उच्चारयत।
2. (क) वर्णसंयोजनं कृत्वा पदं कोष्ठके लिखत-
यथा- क् + उ + र् + उ + त् + अः =
उ + द् + य् + आ + न् + ए =
स् + थ् + आ + ल् + इ + क् + आ =
घ् + अ + ट् + इ + क् + आ =
स् + त् + र् + ई + ल् + इ + ङ् + ग् + अः =
म् + आ + प् + इ + क् + आ =
(ख) पदानां वर्णविच्छेदं प्रदर्शयत-
चटके = ........................................................
धाविकाः = ........................................................
कुञ्चिका = ........................................................
खट्वा = ........................................................
छुरिका = ........................................................
3. चित्रं दृष्ट्वा संस्कृतपदं लिखत-
4. वचनानुसारं रिक्तस्थानानि पूरयत-
एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्
यथा- लता लते लताः
गीता ................... ...................
................... पेटिके ...................
................... ................... खट्वाः
सा ................... ...................
................... रोटिके ...................
5. कोष्ठकात् उचितं शब्दं चित्वा वाक्यं पूरयत-
यथा- बालिका पठति। (बालिका/बालिकाः)
(क) ................. चरतः। (अजाः/अजे)
(ख) ................. सन्ति। (द्विचक्रिके/द्विचक्रिकाः)
(ग) ................. चलति। (नौके/नौका)
(घ) ................. अस्ति। (सूचिके/सूचिका)
(ङ) ................. उत्पतन्ति। (मक्षिकाः/मक्षिके)
6. सा, ते, ताः इत्येेतेभ्यः उचितं सर्वनामपदं चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत-
यथा- लता अस्ति। - सा अस्ति।
(क) महिलाः धावन्ति। - ............. धावन्ति।
(ख) सुधा वदति। - ............. वदति।
(ग) जवनिके दोलतः। - ............. दोलतः।
(घ) पिपीलिकाः चलन्ति। - ............. चलन्ति।
(ङ) चटके कूजतः। - ............. कूजतः।
7. मञ्जूषातः कर्तृपदं चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत-
लेखिका बालकः सिंहाः त्रिचक्रिका पुष्पमालाः
(क) ............... सन्ति।
(ख) ............... पश्यति।
(ग) ............... लिखति।
(घ) ............... गर्जन्ति।
(ङ) ............... चलति।
8. मञ्जूषातः कर्तृपदानुसारं क्रियापदं चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत-
गायतः नृत्यति लिखन्ति पश्यन्ति विहरतः
(क) सौम्या ....................।
(ख) चटके .................।
(ग) बालिके ..............।
(घ) छात्राः .................।
(ङ) जनाः ..................।